همدلی آموختنی است، نه ارثی
یک تصور غلط رایج وجود دارد که همدلی چیزی است که با آن متولد میشوید - که برخی از کودکان ذاتاً همدل هستند و برخی دیگر نیستند. تحقیقات داستان بسیار متفاوتی را بیان میکنند. در حالی که ظرفیت همدلی ذاتی است (انسانها برای ارتباط اجتماعی سیمکشی شدهاند)، مهارت همدلی - توانایی تشخیص، درک و پاسخ به احساسات دیگران - آموختنی است. این مهارت از طریق تمرین، الگوبرداری و تجربه توسعه مییابد. و طبق تحقیقات رو به رشد، تجربیاتی که همدلی را به طور مؤثرتری میسازند، داستانها هستند.
پروژه «مراقبت مشترک» هاروارد، یکی از جامعترین ابتکارات تحقیقاتی در زمینه پرورش کودکان اخلاقمدار و همدل، بهطور مداوم یادگیری مبتنی بر داستان را به عنوان سنگ بنای رشد همدلی شناسایی کرده است. تحقیقات آنها نشان میدهد کودکانی که بهطور منظم با روایتها درگیر میشوند - بهویژه روایتهایی که دیدگاههای متنوع و چالشهای عاطفی را ارائه میدهند - نمرات همدلی بهطور قابلاندازهگیری بالاتری نسبت به کودکانی که این کار را نمیکنند، نشان میدهند. نه کمی بالاتر. بهطور قابلتوجهی بالاتر.
وقتی داستانی میشنویم در مغز چه اتفاقی میافتد
علوم اعصاب پنجره قابلتوجهی را به روی ما گشوده است که چرا داستانها در ایجاد همدلی بسیار مؤثر هستند. وقتی به داستانی گوش میدهیم، مغز ما فقط زبان را پردازش نمیکند. آنها تجربهای را که توصیف میشود شبیهسازی میکنند. اگر شخصیتی از کوه بالا برود، قشر حرکتی ما فعال میشود. اگر شخصیتی گلها را بو کند، قشر حسی ما فعال میشود. و مهمتر از همه، اگر شخصیتی احساس غم، ترس یا شادی کند، مراکز عاطفی ما طوری واکنش نشان میدهند که انگار خودمان آن احساسات را تجربه میکنیم.
این پدیده که گاهی جفتشدگی عصبی یا انتقال روایی نامیده میشود، به این معنی است که داستانها در اصل شبیهسازهای همدلی هستند. هر بار که کودکی داستانی میشنود، در حال تمرین عملِ احساس کردنِ چیزی است که دیگری احساس میکند. آنها همان مسیرهای عصبی را تمرین میکنند که هنگام مواجهه با افراد واقعی با احساسات واقعی در موقعیتهای واقعی از آنها استفاده خواهند کرد. داستان، فضای تمرینی برای پاسخهای همدلانهای است که در طول زندگی خود به آنها نیاز خواهند داشت.
د تورنټو پوهنتون د تطبیقي ارواپوهنې او انساني پرمختیا څانګې لخوا په 2018 کې ترسره شوي یوې مطالعې موندلې چې ماشومانو ته په منظم ډول افسانوي کیسې اوریدل شوي د ذهن د تیوري په کارونو کې په اندازه کولو وړ لوړ فعالیت ښودلی - دا د نورو خلکو د فکرونو، باورونو او احساساتو درلودلو وړتیا ده چې له دوی څخه توپیر لري. دا د خواخوږۍ ادراکي بنسټ دی، او دا یوازې د داستاني افسانې سره د تماس له لارې پیاوړی شوی. ځانګړې روزنه نه. درملنه نه. یوازې کیسې.

وقتی کودکان داستانها را میشنوند، مغز آنها کلمات را منفعلانه جذب نمیکند. آنها فعالانه تجربه شخصیت را شبیهسازی میکنند - نواحی عاطفی، حسی و حرکتی را طوری فعال میکنند که گویی کودک خودش در حال زندگی کردن داستان است. این شبیهسازی عصبی، مکانیسم بیولوژیکی پشت ایجاد همدلی از طریق روایت است.
سه نوع همدلی (و اینکه چگونه داستانها هر سه را میسازند)
روانشناسان به طور کلی سه نوع متمایز از همدلی را شناسایی میکنند: همدلی شناختی (درک آنچه دیگری فکر میکند)، همدلی عاطفی (احساس آنچه دیگری احساس میکند)، و همدلی دلسوزانه (تحریک شدن برای اقدام جهت کمک). اکثر مداخلات یکی از این موارد را هدف قرار میدهند. داستانها، به طور قابل توجهی، هر سه را همزمان میسازند.
همدلی شناختی زمانی ایجاد میشود که کودکان افکار و انگیزههای شخصیتهایی را دنبال میکنند که دیدگاههایشان با خودشان متفاوت است. چرا آن شخصیت چنین انتخابی کرد؟ به چه چیزی فکر میکرد؟ چه چیزی را نمیدانست که خواننده میداند؟ اینها تمرینهای نظریه ذهن هستند که بهطور طبیعی در روایت گنجانده شدهاند. همدلی عاطفی از طریق جفتشدن عصبی که در مورد آن صحبت کردیم ایجاد میشود - احساس کردن عواطف شخصیت در کنار آنها. و همدلی دلسوزانه زمانی ایجاد میشود که داستانها موقعیتهایی را ارائه میدهند که در آن شخصیتی نیاز به کمک دارد و قهرمان داستان تصمیم میگیرد اقدام کند. کودک، با همذاتپنداری با قهرمان داستان، انگیزه کمک کردن را تمرین میکند.
چرا داستانهای شخصیسازیشده تأثیر را تقویت میکنند
اینجاست که تحقیقات برای کاری که ما در Fable انجام میدهیم واقعاً جالب میشود. اثر ایجاد همدلی در داستانها مستقیماً با میزان عمیق بودن همذاتپنداری خواننده با قهرمان داستان مرتبط است. هرچه کودک بیشتر خود را در شخصیت اصلی ببیند، با شدت بیشتری تجربیات شخصیت را شبیهسازی میکند و مکانیسمهای ایجاد همدلی مؤثرتر عمل میکنند.
داستانهای شخصیسازیشده - داستانهایی که در آن نام، ظاهر و زمینه زندگی واقعی کودک در روایت بافته شده است - قویترین همذاتپنداری ممکن را با قهرمان داستان ایجاد میکند. وقتی کودک شما شخصیتی را میبیند که شبیه اوست، نام او را دارد و با موقعیتهایی مشابه موقعیتهای خودش روبرو میشود، فاصله روانی بین خواننده و شخصیت اساساً از بین میرود. آنها تماشا نمیکنند که شخص دیگری یک چالش همدلی را هدایت میکند. آنها خودشان آن را هدایت میکنند.
این بدان معناست که وقتی یک داستان شخصیسازیشده، شخصیتی را نشان میدهد که با فردی متفاوت، تنها، ترسیده یا نیازمند کمک روبرو میشود، کودک آن تجربه را در سطحی بسیار عمیقتر از آنچه با یک شخصیت عمومی تجربه میکرد، پردازش میکند. درس همدلی چیزی نیست که آنها مشاهده کنند - چیزی است که با آن زندگی میکنند. و همین کیفیتِ «زندگی کردن با آن» است که باعث میشود درس در ذهنشان بماند.
روشهای عملی برای استفاده از داستانها جهت ایجاد همدلی
تحقیقات چندین رویکرد را پیشنهاد میکند که پتانسیل ایجاد همدلی در داستانگویی را به حداکثر میرساند. اول، داستانهایی را انتخاب کنید که دیدگاههای متنوعی را ارائه میدهند - شخصیتهایی از پیشینههای مختلف، با تواناییهای متفاوت، که با چالشهای متفاوتی روبرو هستند. قرار گرفتن در معرض دیدگاههای متنوع یکی از قویترین پیشبینیکنندههای رشد همدلی است. دوم، در طول داستانها مکث کنید تا سوالات مربوط به درک دیدگاه دیگران را بپرسید: «فکر میکنی آن شخصیت در حال حاضر چه احساسی دارد؟» «چرا فکر میکنی او این کار را کرد؟» «اگر تو در آن موقعیت بودی چه کار میکردی؟» این سوالات همدلی شناختی را فعال کرده و تعامل کودک با دنیای عاطفی شخصیت را عمیقتر میکند.
سوم، داستانهایی بسازید که مستقیماً به چالشهای همدلی که فرزندتان با آن روبروست، بپردازد. اگر فرزندتان در درک دلیل رفتار خاص یک همکلاسی مشکل دارد، داستانی بسازید که موقعیتی مشابه را از زوایای مختلف بررسی کند. با Fable، ممکن است چنین درخواستی داشته باشید: "داستانی درباره [نام کودک] که متوجه میشود کودکی که همیشه در مدرسه عصبانی به نظر میرسد، در واقع در خانه با مشکلاتی دست و پنجه نرم میکند و یاد میگیرد که رفتار افراد همیشه نشاندهنده احساسات درونیشان نیست." این داستانهای هدفمند، مفاهیم انتزاعی همدلی را به تجربیات ملموس و شخصی تبدیل میکنند.

تحقیقات هاروارد و دانشگاه تورنتو تأکید میکند که داستانهایی که دارای دیدگاهها و شخصیتهای متنوع هستند، برای توسعه همدلی بسیار قدرتمند هستند. هنگامی که کودکان به طور منظم روایتهایی را از دیدگاههای متفاوت از دیدگاه خود تجربه میکنند، انعطافپذیری شناختی را ایجاد میکنند که زیربنای پاسخهای همدلانه در دنیای واقعی است.
یافتههای پروژه «مراقبت مشترک» هاروارد
پروژه «مراقبت مشترک» هاروارد، به رهبری روانشناس ریچارد وایزبورد، سالها صرف مطالعه چگونگی رشد همدلی در کودکان و کارهایی که والدین میتوانند برای حمایت از این رشد انجام دهند، کرده است. یافتههای آنها بهطور مداوم به روایت به عنوان یک مکانیسم اصلی اشاره دارد. بهطور خاص، آنها توصیه میکنند که والدین زمان قصهگویی را به یک تمرین منظم تبدیل کنند، از داستانها به عنوان نقاط شروعی برای گفتگو درباره احساسات و دیدگاهها استفاده کنند و فعالانه به دنبال داستانهایی باشند که شخصیتهایی را در حال مواجهه با معضلات اخلاقی نشان میدهند.
یکی از قابل توجهترین یافتههای آنها این است که همدلی یک ویژگی ثابت نیست، بلکه مهارتی است که بر اساس تمرین تقویت یا تضعیف میشود. کودکانی که به طور منظم در فعالیتهای دیدگاهگیری شرکت میکنند - و داستانها طبیعیترین و لذتبخشترین شکل دیدگاهگیری هستند - به مرور زمان ظرفیت همدلی قویتری ایجاد میکنند. برعکس، کودکانی که به ندرت با دیدگاههای متنوع یا روایتهای عاطفی مواجه میشوند، حتی اگر پتانسیل همدلی اولیه نشان داده باشند، ممکن است در همدلی دچار مشکل شوند. پیامد آن روشن است: قرار گرفتن مداوم در معرض داستانهای متنوع و غنی از نظر عاطفی، یکی از تأثیرگذارترین کارهایی است که والدین میتوانند برای رشد همدلی فرزندشان انجام دهند.
ایجاد کتابخانه همدلی
یک رویکرد که با تحقیقات همخوانی خوبی دارد، ساخت چیزی است که من آن را «کتابخانه همدلی» مینامم - مجموعهای از داستانها که طیف وسیعی از سناریوهای عاطفی و اجتماعی را پوشش میدهند. با Fable، میتوانید داستانهایی ایجاد کنید که به چالشهای همدلی خاصی میپردازند: درک ناتوانی، پیمایش تفاوتهای فرهنگی، کنار آمدن با فقدان، حمایت از یک دوست در دوران سخت، دفاع از کسی که با او ناعادلانه رفتار میشود. هر داستان به یک نقطه مرجع تبدیل میشود که میتوانید هر زمان که موقعیتهای مشابهی در زندگی واقعی فرزندتان پیش آمد، به آن بازگردید.
زیبایی داستانگویی شخصیسازیشده این است که میتوانید دقیقاً داستانهایی را که فرزندتان نیاز دارد، در زمانی که به آنها نیاز دارد، ایجاد کنید. کتابهای سنتی فوقالعاده هستند، اما ایستا هستند. آنها نمیتوانند به پویاییهای اجتماعی خاص در کلاس درس فرزندتان یا چالش عاطفی خاصی که در این هفته با آن دست و پنجه نرم میکنند، بپردازند. داستانگویی شخصیسازیشده با هوش مصنوعی به شما امکان میدهد داستانهایی بسازید که دقیقاً با لبههای رشد همدلانه فرزندتان تنظیم شدهاند. این ویژگی همان چیزی است که تحقیقات نشان میدهد تفاوت بین داستانهایی که سرگرمکننده هستند و داستانهایی که واقعاً متحولکننده هستند را ایجاد میکند.
از امشب شروع کنید. داستانی بسازید که کودک شما را در جایگاه دیگری قرار دهد. از او بپرسید که شخصیتها چه احساسی داشتند. تماشا کنید که چگونه بین داستان و زندگی واقعیشان ارتباط برقرار میکنند. این همدلی در عمل است - و هر داستان این عضله را کمی قویتر میکند.
پرسشهای متداول
داستانها چگونه در کودکان همدلی ایجاد میکنند؟
داستانها به کودکان اجازه میدهند با خیال راحت جای شخص دیگری قرار بگیرند. وقتی کودکی درباره شخصیتی میخواند که احساس ترس، طرد شدن یا هیجان میکند، مغز او الگوهای عاطفی مشابهی را فعال میکند. با گذشت زمان، این کار مسیرهای عصبی برای همدلی در دنیای واقعی و هوش عاطفی را میسازد.
آیا شخصیسازی داستانها را برای ایجاد همدلی مؤثرتر میکند؟
بله. وقتی کودک شخصیتی است که در داستان همدلی نشان میدهد، هویت او را به عنوان فردی مهربان و باملاحظه تقویت میکند. این از «آن شخصیت مهربان بود» به «من در آن داستان مهربان بودم» تغییر میکند - که پیام بسیار قدرتمندتری است.
بهترین داستانها برای پرورش کودکان مهربان کدامند؟
داستانهایی که در آن شخصیت اصلی به کسی متفاوت از خودش کمک میکند، تعارضی را به صورت مسالمتآمیز حل میکند یا احساسات شخصیت دیگری را درک میکند. داستانهای شخصیسازیشده بسیار مؤثر هستند زیرا کودک همدلی را به عنوان قهرمان تمرین میکند، نه به عنوان یک ناظر منفعل.



